En ölümcül beyin tümörleri arasında yer alan glioblastomun tedaviye karşı geliştirdiği inatçı direnci kırmak, kanser araştırmalarının en zorlu başlıklarından biri olmayı sürdürürken hastalığın agresif yapısı yalnızca tıbbi bir sorun olarak kalmıyor; hasta yakınları ve sağlık sistemi üzerinde derin izler bırakan toplumsal bir mesele olarak da karşımıza çıkıyor. Standart tedavilerin ardından tümörün yeniden güçlenerek geri dönmesi, bu alanda yeni stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılıyor ve bu ihtiyaca yanıt arayan bir çalışma, hücrelerin tedaviye direnç kazanmasında etkili olabilecek bir protein ağına dair önemli ipuçları sunuyor.
Ohio State University Comprehensive Cancer Center bünyesinde yürütülen araştırmada bilim insanları, SET adlı proteini mercek altına aldı ve preklinik deneylerde bu proteinin baskılanmasının tümör oluşumunu engellediğini gözledi. Ek olarak SET ile ilişkili bazı proteinlerin hedeflenmesi hâlinde glioblastom hücrelerinin radyasyona karşı daha duyarlı hale geldiği belirlenirken araştırmacılar, bu yaklaşımın mevcut tedavilerin yerini almasını değil, onların etkinliğini güçlendirmesini amaçladıklarını açıkladı.
Glioblastomun en büyük zorluklarından biri, hem radyoterapiye hem de kemoterapiye karşı hızla savunma geliştirebilmesi olarak öne çıkarken incelenen proteinler arasında SET’in tümör gelişimi üzerindeki etkisi, araştırma ekibinin dikkatini en çok çeken sonuç oldu. Proteinin baskılanması preklinik modellerde tümör oluşumunu önlerken SET ile bağlantılı diğer proteinlerin engellenmesi de kanser hücrelerinin radyasyona hassasiyetini artırdı ve bu bulgular, gelecekte ilaçlarla hedeflenebilecek bir biyolojik yolak fikrini güçlendiriyor.
Araştırmanın odağında, hücrelerin büyüme ve tedavi sonrası toparlanma süreçlerinde görev alan PP2A adlı enzim yer alırken ekip, glioblastom hücrelerinin ANP32A, CIP2A ve SET adlı üç protein üzerinden bu enzimin aktivitesini baskıladığını ortaya koydu. Laboratuvar ve hayvan modellerinde adı geçen proteinlerin engellenmesiyle hayatta kalan kanser hücresi sayısının azaldığı görülürken geriye kalan hücrelerin ise radyasyona karşı daha kırılgan hale geldiği kaydedildi.
Ohio State University Comprehensive Cancer Center Radyasyon Onkolojisi Bölüm Başkanı Dr. Arnab Chakravarti, glioblastomun tedaviden kaçınma ve hayatta kalma konusunda yüksek bir uyum yeteneği taşıdığını belirtti. Chakravarti, PP2A etkinliğinin hücrelerde tekrar tesisi yoluyla glioblastomun tedavi sonrasında ayakta kalabilme becerisinin zayıflatılabileceğini söyledi ve aynı yaklaşımın radyoterapi ile kemoterapinin etkinliğini artırıp artırmayacağının ise ayrıca araştırılması gerektiğini ifade etti. Bu değerlendirme, bulguların henüz erken aşamada olduğunu ve klinik uygulamaya dönüşmesi için zamana ihtiyaç bulunduğunu gösteriyor.
Çalışma kapsamında, PP2A aktivitesini artırabilen ve FDA tarafından onaylanmış bir antipsikotik ilaç da değerlendirilirken elde edilen sonuçların, PP2A yolunu etkileyen ilaçların glioblastom tedavisindeki potansiyeline dair ek gerekçe sunduğu belirtildi. Ancak araştırmacılar, adı geçen ilacın glioblastom tedavisinde kullanıma hazır olmadığını özellikle vurgulayarak ilacın bu amaçla klinik çalışma dışında kullanılmaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Bulguların henüz başlangıç aşamasında olduğu ve büyük ölçüde laboratuvar ile hayvan modellerine dayandığı belirtilirken yine de çalışma, kanser hücrelerinin tedaviye karşı geliştirdiği savunma hatlarını zayıflatabilecek bir mekanizmaya işaret ediyor. PP2A enziminin yeniden etkinleştirilmesi fikri, mevcut tedavilerin daha verimli kullanılmasına katkı sağlayabilecek bir yaklaşım olarak öne sürülürken bu alandaki ilerlemenin, glioblastom hastaları için uzun vadede yeni tedavi kombinasyonlarının kapısını aralayabileceği ifade ediliyor.
