Uzay yarışının kuralları değişirken, ülkelerin teknoloji bağımsızlığı arayışı artık yörüngenin çok ötesine taşınıyor; bu tabloda Türkiye, henüz denenmemiş bir motor mimarisini dünya gündemine taşımayı planlıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çalışmaları için bulunduğu New York’ta Türkevi’nde yaptığı açıklamada, hibrit roket teknolojisinin şimdiye kadar derin uzayda hiç sınanmadığını vurguladı. Kacır, bu alanda atılacak adımın yalnızca bir mühendislik başarısı olmadığını, ülkenin uzay programına ilişkin iddiasını da doğrudan ilgilendirdiğini dile getirdi. Bakan, bu denemenin Türkiye’yi yenilikçi bir teknolojiyi ilk kez derin uzayda uygulayan ülke konumuna taşıyacağını ifade etti.
Kacır, “Roket motorumuzu derin uzayda test edeceğiz bu da çok önemli” diyerek projenin kapsamını kısa ve net biçimde özetledi. Onun anlattığına göre hibrit motor yaklaşımı, bugüne dek yalnızca atmosfer içi ya da yakın yörünge denemeleriyle sınırlı kaldı; derin uzay koşullarında ise böyle bir sınavın örneği bulunmuyor. Bakan, bu nedenle atılacak adımın uluslararası literatüre de yeni bir başlık ekleyebileceğini savundu. Açıklamanın satır aralarında, Türkiye’nin uzay alanındaki hedefini yalnızca haberleşme uydusu işletmeciliğiyle sınırlamadığı, motor teknolojilerinde de söz sahibi olmak istediği okunuyor.
New York temaslarının ekonomi ayağında ise yatırım iklimi ağırlık kazandı; Kacır, küresel şirketlerin Türkiye’ye bakışında maliyet hesabının yerini enerji güvenliği ve sürdürülebilirliğin aldığını anlattı. Cumhurbaşkanı’nın riyasetinde sürdürülen görüşmelerde hem siyasi temasların hem de iş dünyası buluşmalarının yoğun biçimde ilerlediğini belirten Bakan, şirket liderlerinin plan ve projelerini dinlediklerini, Türkiye’nin gelecek vizyonunu da en üst düzeyde paylaştıklarını söyledi. Yıllar içinde yatırım ilgisinin güçlendiğini, bunun arkasında pek çok sektördeki istikrarın bulunduğunu kaydetti. Ona göre birkaç yıl öncesine kadar maliyetler belirleyiciyken bugün enerji tedariki ve yatırımın kalıcılığı daha ağır basıyor.
Bakan, önümüzdeki dönemde yeni yatırımların duyurulacağını, Türkiye’nin veri merkezleri, yapay zeka ve dijital altyapı alanlarında ev sahipliği yapacağını açıkladı. Cumhurbaşkanı’nın iki ay önce ilan ettiği 2030 Eylem Planı kapsamında atılan ve atılacak adımların yatırımların önünü açacağını belirten Kacır, ülkenin hesaplama kapasitesini 250 megavat düzeyinden 2030’da 1 gigavata çıkarmayı hedeflediklerini dile getirdi. Bu doğrultuda yapay zeka bölgeleri oluşturulduğunu, enerji güvenliği ve tedarikinde kolaylaştırıcı uygulamaların devreye alındığını anlattı. Bulut teknolojilerinin kullanımını güçlendirecek düzenlemelerle hiper ölçekli yapay zeka yatırımlarına ev sahipliği yapmayı amaçladıklarını sözlerine ekledi.
Amerikan şirketlerinin kendi alanlarında dünyanın en büyük oyuncuları arasında yer aldığını hatırlatan Kacır, Türk şirketleriyle kurulabilecek iş birliklerini görüştüklerini söyledi. Atılabilecek adımlar ve uygulanabilecek projelerin gündemlerinde olduğunu, bunları en kısa sürede ülkeye kazandırmak için çaba harcadıklarını ifade etti. Türkiye’nin ulaştırma ağlarından dijital altyapısına uzanan geniş bir yatırım haritası sunduğu toplantılarda, karşı tarafın ilgisinin somut projelere yöneldiği anlaşılıyor. Bu tablo, ekonomi diplomasisiyle teknoloji diplomasisinin aynı masada yürütüldüğünü gösteriyor.
Hibrit roket denemesinin derin uzayda yapılacak olması, mühendislik açısından birkaç başlığı birlikte getiriyor; yakıt karışımının farklı sıcaklık aralıklarında kararlı kalması, motorun yeniden ateşlenebilmesi ve itki kontrolünün uzak mesafede korunması bunlar arasında. Bu unsurların her biri, dünyada halen sınırlı sayıda kurumun üzerinde çalıştığı başlıklar olarak biliniyor. Türkiye’nin böyle bir sınavı hangi platform üzerinden yapacağı ya da takvimin nasıl işleyeceği ise açıklamada yer almadı. Bakanın verdiği bilgi, projenin niyeti ve teknolojik iddiasıyla sınırlı kaldı.
New York’taki temaslar, teknoloji yatırımlarıyla dış politika gündeminin iç içe geçtiği bir zeminde ilerliyor; bir yanda yapay zeka ve veri merkezi yatırımları, diğer yanda derin uzay motoru gibi uzun vadeli projeler aynı heyetin gündeminde bulunuyor. Kacır’ın aktardığı çerçevede Türkiye, hem altyapı hem de Ar-Ge tarafında eşzamanlı adımlar atarak küresel tedarik zincirindeki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Hibrit motor denemesi, bu hedefin en görünür başlıklarından biri.
