Eğitim sisteminin ölçme ve değerlendirme pratikleri yıllardır süren tartışmaların odağında yer alıyor; sınavların nasıl yapılacağı, soruların hangi becerileri ölçtüğü ve sonuçların nasıl paylaşıldığı veliler, öğretmenler ve eğitim uzmanları arasında sürekli bir gündem maddesi olmayı sürdürüyor. Bu tartışmaların merkezinde öğrencilerin bilgiyi ezberlemek yerine kavrayıp kavrayamadığı sorusu yatıyor ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2026-2027 eğitim öğretim yılına ilişkin ortak yazılı sınav takvimini duyurması bu geniş çerçevenin somut bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Bakanlığın açıklamasına göre ülke genelinde 6, 7, 9 ve 10’uncu sınıf düzeylerinde toplam sekiz ortak yazılı sınav gerçekleştirilecek.
Sınav uygulamasının en belirgin özelliği, öğrencilerin cevaplarını kendilerinin oluşturacağı açık uçlu soruların kullanılacak olması; bu tercih öğrencinin yalnızca doğru seçeneği işaretlemesini değil, düşüncesini yazılı olarak ifade etmesini gerektiriyor. Bakanlık uygulamayla öğrencilerin gelişiminin süreç odaklı izlenmesini amaçladığını duyurdu; aynı açıklamada müfredatın işlenmesinde bütünlük sağlanması ve ölçme-değerlendirmede uygulama birliğinin güçlendirilmesi de hedefler arasında sıralandı. Böylece farklı okullarda ve farklı sınıflarda yapılan değerlendirmelerin ortak bir zemine oturtulması öngörülüyor.
Takvimin ayrıntılarına bakıldığında sınavların dört ayrı dönem dilimine yayıldığı görülüyor; birinci dönemin ilk yazılı sınavlarında 6’ncı sınıf matematik sınavı 11 Kasım 2026 Çarşamba günü yapılacak. Aynı dönemde 10’uncu sınıf Türk dili ve edebiyatı dersi için öngörülen sınav ise 12 Kasım 2026 Perşembe tarihinde uygulanacak. Birinci dönemin ikinci yazılı sınavlarında bu kez 7’nci sınıf Türkçe sınavı 5 Ocak 2027 Salı günü gerçekleştirilecek ve hemen ardından 9’uncu sınıf matematik sınavı 6 Ocak 2027 Çarşamba günü öğrencilerin karşısına çıkacak. Bu dağılım, farklı sınıf düzeylerindeki sınavların birbirini izleyen günlerde yoğunlaşmadığını gösteriyor.
İkinci döneme gelindiğinde benzer bir düzenin sürdürüldüğü anlaşılıyor; ikinci dönemin birinci yazılı sınavlarında 7’nci sınıf matematik sınavı 6 Nisan 2027 Salı günü yapılacak. Bir gün sonra, 7 Nisan 2027 Çarşamba tarihinde ise 9’uncu sınıf Türk dili ve edebiyatı sınavı uygulanacak. İkinci dönemin ikinci yazılı sınavlarında 6’ncı sınıf Türkçe sınavı 8 Haziran 2027 Salı günü gerçekleştirilecek ve takvimin son sınavı olarak 10’uncu sınıf matematik sınavı 9 Haziran 2027 Çarşamba günü yapılacak. Sınavların dönem sonlarına doğru kademeli biçimde tamamlanması, öğrencilerin hazırlık süreçlerini planlaması açısından belirleyici bir etken olarak değerlendiriliyor.
Bakanlığın duyurduğu uygulamanın bir diğer önemli boyutu sınav sonuçlarının paylaşım biçimine ilişkin; açıklamaya göre ortak yazılı sınav sonuçlarına dayalı olarak öğrenci toplu listeleri yayımlanmayacak ve okullar ile sınıflar arasında karşılaştırmalı veri oluşturulmayacak. Bu karar, sınav sonuçlarının bir yarış unsuru haline getirilmesinin önüne geçmeyi amaçlıyor; böylece okullar arası sıralama baskısının azaltılması ve değerlendirmenin pedagojik işlevine odaklanılması öngörülüyor. Karşılaştırmalı veri üretilmemesi, aynı zamanda öğretmenlerin sınıf içi performansının kamuoyu önünde tartışılmasını da engelliyor.
Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için ayrı bir düzenleme de takvimle birlikte duyuruldu; kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrencilerin ölçme ve değerlendirme süreçlerinde Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı esas alınacak. Bu yaklaşım, ilgili öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına uygun bir değerlendirme yapılmasını mümkün kılıyor. Bakanlık, uygulama kapsamında öğrencilerin öğrenme düzeylerinin belirlenmesini hedeflediğini açıkladı; eksiklerin tespit edilmesi ve öğrencilere geri bildirim sağlayacak verilerin oluşturulması da amaçlar arasında yer alıyor. Bu çerçevede sınavların yalnızca not verme aracı değil, öğrenme sürecini yönlendiren bir mekanizma olarak işlev görmesi bekleniyor.
Açık uçlu soruların yaygınlaşması, öğretmenlerin değerlendirme becerileri açısından da yeni bir dönemi işaret ediyor; öğrencinin yazılı anlatımını değerlendirmek, çoktan seçmeli testlerin optik okunmasından çok daha fazla emek ve uzmanlık gerektiriyor. Bu nedenle uygulamanın sağlıklı işlemesi, öğretmenlere sunulacak rehberlik ve değerlendirme ölçütlerinin netliğine bağlı görünüyor. Bakanlığın ölçme-değerlendirmede uygulama birliğini güçlendirme hedefi, tam da bu ihtiyaca karşılık geliyor; süreç odaklı izleme yaklaşımı, öğrencinin gelişimini tek bir sınav anına sıkıştırmak yerine zaman içindeki ilerlemesine bakmayı gerektiriyor.
